Obiektyw.net

Jaka jest rola muzeów i centrów sztuki w dzisiejszym, sieciowym społeczeństwie informacyjnym, w którym ruch wolnego oprogramowania oraz wolna kultura tworzą nowy wymiar komunikacji? W jaki sposób artyści i społeczeństwo mogą współtworzyć tę „nową kulturę”? I jakie wyzwania stawiają nam eksperymentalne dziedziny sztuki, kiedy otwieramy czarną skrzynkę tak zwanych „dzieł” sztuki?

Projekt DIVV/dual, prowadzony przez międzynarodową organizację NPO, Gadago (gospodarza imprez „Art & Design”w ramach TokyoArtBeat) jest długofalową inicjatywą na rzecz otwartej dyskusji dotyczącej powyższych zagadnień. Projekt rozpoczął się serią pokazów składających się z wystaw oraz publicznej konferencji w Tokio.

Jednym z najważniejszych punktów wyżej wspomnianej konferencji był „Type-Trace”, odbywający się w galerii sztuki nowoczesnej w tokijskiej dzielnicy Ginza. Zaprezentowano tam część oprogramowania stworzonego przez artystę Takumi Endo, do spółki z inżynierem Shinya Matsuyama. Jest to interaktywna aplikacja, która zapisuje uderzenia w klawisze klawiatury (podobnie jak czyni to spyware). Następnie program odtwarza napis wzdłuż osi czasowej (jako film). Główną cechą jest to, że odzwierciedla on czasowe opóźnienia między każdym uderzeniem klawisza w postaci rozmaitych obrazów. W tej wersji aplikacji, im więcej czasu piszący poświęca na napisanie wyrazu, tym większy staję się rozmiar czcionki. Taka wizualizacja, ma w łatwy i zrozumiały sposób przedstawić doznania, towarzyszące piszącemu podczas tworzenia. Cały tekst jest na licencji Creative Commons i będzie użyty do funkcji „mash-up” (łączenie kilku tekstów), która zostanie wkrótce dołączona do wersji alpha programu (z GPL) na stronie projektu. Ma to na celu nie tylko tworzenie pojedynczego kawałka, jako produktu finalnego, ale również zaproponować nową estetykę i zwyczaj, który będzie poświęcał więcej uwagi samemu procesowi tworzenia, niż wynikowi.

Równolegle, 24 września, w NTT Inter Communication Centre (Centrum Sztuki Nowych Mediów, otwarte w 1997r. w tokijskiej dzielnicy Shinjuku), odbyła się publiczna dyskusja pod dosyć ciekawym tytułem „Czy sztuka Wolnego oprogramowania jest możliwa?”, w której udział wzięli nie mniej ciekawi goście, z różnych stron świata.

Jednym z nich był Kiyooshi Kusumi, pierwszy redaktor naczelny wybitnego przeglądu sztuki współczesnej „BT Magazine”, który obecnie jest niezależnym strategiem sztuki. W swoim wystąpieniu, wyjaśnił, że początków sztuki niekomercyjnej można doszukać się w ruchu Fluxus z lat 60. w Nowym Jorku. Wielu artystów, którzy w nim uczestniczyli, swobodnie dzieliło się pomysłami i organizowało wspólne występy. Najważniejsze jednak jest to, że część inscenizacji była dostępna dla wszystkich, więc każdy mógł dowolnie zinterpretować i zaadaptować przedstawione dzieła. W tym przypadku „wyniki” były jednocześnie nowymi „źródłami” działalności artystycznej.

Naboru Tsubaki jest cieszącym się światowym uznaniem współczesnym artystą, który w swojej najnowszej inicjatywie „United Nations Application” pośredniczył między sztuką, a globalnymi problemami z nią związanymi. W projekcje „Radykalny Dialog”, uczestnicy mogą przedkładać swoje pomysły dotyczące izraelsko-palestyńskiego muru oddzielającego oba kraje. W wyjaśnieniu, dlaczego zdecydował się na licencje CC dla strony internetowej z tym związanej, podał, że chciał stworzyć bazę dla rosnącej świadomości politycznej oraz umożliwić artystom swobodne wyrażanie swoich myśli. Tsubaki podkreślił również rolę społeczną artysty jako osoby nagłaśniającej nieracjonalne prawa i przedstawiającej mediom alternatywy.

Hiro Yamagata, zwolennik hakerskiej kultury, absolwent MITu i tłumacz książek Lessiga na język japoński, zadał krytyczne pytanie, czy zwykłe szerzenie się „wolnej treści” rzeczywiście rozwija ludzką kreatywność. Na poparcie swojej tezy, zacytował Claude Levi-Strauusa, który swojego czasu napisał, że proces twórczy potrzebuje przeszkody jako obiektu oporu i jeżeli uczynimy wszystkie zasoby dostępnymi, zabijemy wszelką kreatywność społeczeństwa. Jednak później, po serii prezentacji, zauważył, że natura form sztuki zmienia się zależnie od ‘instalacji’, będącej indywidualną twórczością, do ‘platformy’ będącej już bazą dla ogólnodostępnego procesu twórczego, co mogłoby uzasadnić zaangażowanie ruchu wolnego oprogramowania w dzisiejszej domenie artystycznej.

Rozwijając argumentacje Yochai Benkler możemy stwierdzić, że sami, poprzez własne zaangażowanie musimy zwiększać plastyczność Sieci, po to, by zbudować samookreślającą się kulturę. Sztuka powinna być naprzeciwko kultury szeroko dostępnej, powinna być miejscem powracających pytań i redefinowania społecznych realiów, w których żyjemy. Dzięki niej możemy uniknąć tzw. ideologicznej ślepoty. Jak powiedział Gilles Deleuze, filozofowie tworzą pojęcia, a artyści fałszują postrzeganie, faworyzując stawianie pytań, a nie odpowiadanie na nie.

W celu uzyskania dodatkowych informacji oraz opinii o wydarzeniu, przejrzyj recenzje w czasopiśmie PigMan oraz Japan Times.